De
Hoeve van Gemp
In
1290 ruilde Jan I, Hertog van Brabant, goederen met het klooster van de
Norbertinessen te Gemp, nu een gehucht van St.-Joris-Winge. Het klooster
deed afstand van een domein te Grimde bij Tienen en kreeg daarvoor
40 ha
op het Verboekt. Het klooster stond zelf in voor de ontginning en liet hier
hoevegebouwen oprichten. In 1348 kwam het eerste pachtcontract tot stand met
Jan Van Colverode. Vandaar nog de Kolverstraat op het Verboekt.
De hoevegebouwen stonden op een perceel van
3,5 ha
en waren omgeven door een gracht, die gedeeltelijk nog bestaat langs de
noord- en westzijde. Op 12 februari 1798 werd de Hoeve van Gemp door de
Franse bezetter verkocht als zwartgoed. In 1837 kocht de familie Van den
Schrieck-Van Binst de hoeve. De oudste dochter Jenny erfde de hoeve en huwde
met de Antwerpse advocaat Frans Schollaert. Zij bouwden in 1860-1863 het
landhuis in Vlaamse neo-renaissancestijl, dat nu als “kasteel Meerlaer”
bekend is. Het kasteel is bekend geworden als Wazinghuis uit de TV-serie “De
Heren van Zichem”.
Een gedeelte van de oude conciërgewoning van kasteel Meerlaer is het enige
restant van de oude hoeve Van Gemp. Zij doet heden nog dienst als
receptielokaal voor het ‘recreatiedomein kasteel Meerlaer’.
Tijdens de volkstelling in 1846 werd de hoeve Van Gemp als ‘Vorstsche hoeve’
met als eigenaar Désiré Van den Schrieck vermeld. Die man overleed in 1859
en toen lieten zijn kinderen een herinneringsmonument oprichten, nu ten
onrechte bekend als “Kapelleke van Schollaert”. Het is een beschermd
monumentaal Maria-kapelletje, geheel in arduin en ongeveer
7 m
hoog. In een nis staat een beeld van O.L.Vrouw van bijna
1 m
hoog. Het geheel is omlijst met ijzeren tralies, die rusten in een arduinen
voet van
4 m x
4 m .
Bouwheer van het
Kasteel Meerlaer
De
latere eigenaar van de Vorstsche hoeve Frans Jozef Schollaert was
baccalaureus in de Wijsbegeerte en Letteren en dokter in het Burgerlijk
Recht. Hij werd professor in Leuven maar wegens zijn liberale sympathieën
gedwongen ontslag te nemen in
1848. In
1867 liet hij het huidige kasteel Meerlaer bouwen. In 1879 overleed hij
plotseling en werd begraven achter het koor van de St.-Niklaaskerk in
Klein-Vorst.
De jongste zoon, ook Frans geheten, bleef zelf ongehuwd. Hij speelde een
belangrijke rol in de politieke wereld. Ook hij was dokter in de rechten,
werd provincieraadslid van Brabant en later voorzitter van de Kamer van
Volksvertegenwoordigers. Frans Schollaert werd minister van Binnenlandse
Zaken, later minister van Kunsten en Wetenschappen en nadien van Landbouw.
Hij was persoonlijke vriend van koning Leopold II en bracht na lange
discussies met de koning de overname van Kongo door België tot een goed
einde. Van 9 januari 1908 tot 8 juni 1911 was hij zelfs minister-president.
Door het uitbreken van de eerste wereldoorlog moest hij uitwijken naar
Frankrijk waar hij in
1917 in
ballingschap overleed.
Tijdens zijn hele politieke loopbaan is Frans Schollaert een vurige
verdediger geweest van het onderwijs en de lotsverbetering van de
onderwijzer. De regering Schollaert viel in 1911 trouwens over een
wetsontwerp dat het vrije onderwijs wilde subsidiëren. Frans Schollaert is
tevens de oprichter van de boerenbond.
Louise Schollaert, de jongste van de zes kinderen, hield tijdens haar
jeugdjaren in één van de vertrekken van de boerderij een school open voor
meisjes van Vorst, die zich wilden bekwamen in vrouwelijke vaardigheden
zoals breien en naaien. Haar huwelijk bleef kinderloos en zo was zij de
laatste kasteelbewoonster van de familie.
Karel Cruysberghs-Van Lommel kocht na de 2de W.O. het vervallen kasteel en
een gedeelte van de lusthof. Zijn zoon Karel Cruysberghs-Verdonck, die het
kasteel thans bewoont, heeft het helemaal opgeknapt. Het kasteelpark werd
camping.
